Kapora Nedir? Ne Kadar Verilir? Geri Verilir Mi?

Gayrimenkul ve araç alım-satım süreçlerinde en sık karşılaşılan kavramlardan biri kaporadır. Alıcı ile satıcı arasında yapılan sözlü ya da yazılı anlaşmalarda güvence amacıyla verilen bu bedel, çoğu zaman yanlış anlaşılmakta ve hukuki sonuçları yeterince bilinmemektedir. Özellikle kapora nedir, ne kadar verilmesi gerekir, hangi durumlarda iade edilir ya da edilmez gibi sorular; ev alımında, araç satışında ve kiralama işlemlerinde sıkça gündeme gelir.

Kaporanın bağlayıcılığı, taraflardan birinin vazgeçmesi halinde doğacak sonuçlar ve uygulamada karşılaşılan farklı senaryolar, sürecin en kritik noktalarını oluşturur. Bu yazıda; kaporanın tanımı, miktarı ve iade şartları detaylı biçimde ele alınırken, ev alırken, araba alırken ve ev kiralarken kapora uygulamalarının nasıl olması gerektiği açık ve anlaşılır bir şekilde açıklanacaktır. Böylece hem alıcılar hem de satıcılar için daha bilinçli ve güvenli kararlar alınmasına yardımcı olunacaktır.

Kapora Nedir?

Kapora, bir alım-satım ya da kiralama işlemi yapılmadan önce, tarafların anlaşma niyetini göstermek ve süreci güvence altına almak amacıyla alıcı tarafından satıcıya verilen ön bedeldir. Uygulamada genellikle “cayma parası” olarak da adlandırılan kapora, taraflar arasında kurulan sözleşmesel ilişkinin ciddiyetini ortaya koyar. Özellikle ev, arsa, araç ve kiralama işlemlerinde sıkça başvurulan bu yöntem, anlaşmanın ilerleyen aşamalarında doğabilecek belirsizlikleri azaltmayı hedefler.

Hukuki açıdan bakıldığında kapora, tek başına her zaman bağlayıcı bir sözleşme niteliği taşımaz; ancak tarafların iradesini gösteren güçlü bir delil olarak kabul edilir. Kaporanın ne anlama geldiği, hangi amaçla verildiği ve hangi şartlar altında iade edilip edilmeyeceği; çoğu zaman taraflar arasında yapılan yazılı anlaşmaya, sözleşme hükümlerine ve Türk Borçlar Kanunu’ndaki düzenlemelere bağlıdır. Bu nedenle kapora nedir sorusu yalnızca verilen bir bedelin tanımıyla sınırlı değildir; aynı zamanda bu bedelin hukuki sonuçlarını da kapsar.

Kapora, genellikle toplam satış veya kira bedelinden düşülmek üzere verilir. Yani işlem tamamlandığında kapora, ödemenin bir parçası sayılır. Ancak taraflardan birinin anlaşmadan vazgeçmesi durumunda kaporanın akıbeti değişebilir. Bu noktada kaporanın “bağlayıcı kapora” mı yoksa “cayma kaporası” mı olduğu büyük önem taşır. İşte bu ayrım, kaporanın geri verilip verilmeyeceğini doğrudan etkiler ve sonraki başlıklarda detaylı şekilde ele alınacaktır.

Alıcı Vazgeçerse Kapora Ne Olur?

Alım-satım veya kiralama sürecinde kapora verildikten sonra en çok merak edilen konulardan biri, alıcının vazgeçmesi durumunda kaporanın akıbetinin ne olacağıdır. Bu durum, kaporanın hangi amaçla verildiğine ve taraflar arasında nasıl bir anlaşma yapıldığına göre değişiklik gösterir. Uygulamada yaşanan birçok uyuşmazlığın temelinde, kaporanın şartlarının net olarak belirlenmemiş olması yer alır.

Genel kabul gören uygulamaya göre; eğer alıcı, geçerli bir neden olmaksızın anlaşmadan vazgeçerse, verilen kapora satıcıda kalır. Bu durum, kaporanın bir tür güvence işlevi görmesinden kaynaklanır. Satıcı, alıcının cayması nedeniyle zaman kaybına uğrayabileceği, başka alıcıları kaçırabileceği veya maddi zarara girebileceği için kapora çoğu zaman iade edilmez. Bu nedenle kapora, alıcı açısından bağlayıcı bir sorumluluk da doğurur.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır. Taraflar arasında yapılan yazılı anlaşmada kaporanın “iade edilebilir” olduğu açıkça belirtilmişse ya da alıcının vazgeçmesi satıcıdan kaynaklanan bir sebeple gerçekleşmişse (örneğin taşınmazın vaat edilen özellikleri taşımaması), kaporanın geri verilmesi gündeme gelebilir. Ayrıca kaporanın yalnızca “niyet göstergesi” olarak verildiği ve bağlayıcı olmadığı açıkça ifade edilmişse, iade ihtimali doğabilir.

Özetle, alıcı vazgeçtiğinde kaporanın yanıp yanmayacağı; sözleşme şartlarına, tarafların beyanlarına ve olayın somut koşullarına bağlıdır. Bu nedenle kapora verilmeden önce, şartların net şekilde belirlenmesi ve mümkünse yazılı hale getirilmesi büyük önem taşır.

Kapora Ne Kadar Olur? Ne Kadar Verilir?

Kapora için mevzuatta belirlenmiş sabit veya zorunlu bir oran bulunmamaktadır. Verilecek kapora tutarı; işlemin türüne, toplam bedeline, taraflar arasındaki güven ilişkisine ve piyasa uygulamalarına göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle kapora ne kadar olur ya da ne kadar verilir sorularının tek bir doğru cevabı yoktur; ancak uygulamada kabul gören bazı genel oranlar bulunmaktadır. Genel olarak kapora, satış veya kira bedelinin küçük bir yüzdesi olacak şekilde belirlenir. Amaç, alıcının satın alma niyetini somutlaştırmak ve satıcıya güvence sağlamaktır. Çok düşük bir kapora, satıcı açısından yeterli güvence oluşturmayabilirken; aşırı yüksek kapora ise alıcı açısından risk doğurabilir. Bu denge gözetilerek, tarafların karşılıklı mutabakatıyla makul bir tutar belirlenmesi gerekir.

Uygulamada kapora tutarları çoğunlukla toplam bedelin %1 ile %2’si arasında değişmektedir. Ancak bazı durumlarda bu oran daha düşük ya da daha yüksek olabilir. Örneğin yüksek bedelli gayrimenkul satışlarında daha düşük oranlar tercih edilirken, talebin yoğun olduğu piyasalarda satıcılar daha yüksek kapora talep edebilir. Burada önemli olan nokta, kaporanın mutlaka toplam bedelden düşülecek bir ön ödeme olduğunun açıkça belirtilmesidir.

Kapora verilirken tutarın yanı sıra ödeme şekli, iade şartları ve taraflardan birinin vazgeçmesi durumunda doğacak sonuçlar da netleştirilmelidir. Bu hususlar açıkça konuşulmadığında, ilerleyen süreçte anlaşmazlık yaşanması kaçınılmaz hale gelebilir. Bu nedenle kapora miktarı belirlenirken yalnızca rakama değil, şartlara da dikkat edilmesi gerekir.

Ev Alırken Ne Kadar Kapora Verilir?

Türkiye’de ev alım süreçlerinde kapora, çoğu zaman satış bedelinin belirli bir yüzdesi olarak değil; tarafların niyetini göstermek amacıyla makul ve sembolik bir tutar şeklinde verilir. Uygulamada milyonlarca liralık bir konut için dahi 10.000 TL veya 20.000 TL gibi kapora bedellerinin kabul edildiği sıklıkla görülür. Bu nedenle ev alırken kapora tutarı, her zaman satış fiyatıyla orantılı olmak zorunda değildir.

Örneğin 3–4 milyon TL değerindeki bir konutta 10.000 TL kapora verilmesi, Türkiye’de yaygın ve kabul gören bir uygulamadır. Buradaki temel amaç; alıcının ciddi olduğunu göstermek ve satıcının evi belirli bir süre için başka alıcılara kapatmasını sağlamaktır. Kaporanın miktarından çok, taraflar arasında kurulan güven ve anlaşmanın netliği ön plandadır.

Ev alırken kapora belirlenirken; tapu sürecinin ne kadar sürede tamamlanacağı, kredi kullanılıp kullanılmayacağı ve ekspertiz gibi aşamalar da dikkate alınır. Özellikle banka kredisiyle yapılacak alımlarda, alıcılar genellikle düşük kapora vererek süreci güvenli şekilde ilerletmeyi tercih eder. Satıcılar da bu durumu çoğu zaman anlayışla karşılar.

Ancak kapora tutarı düşük olsa bile, bu bedelin hangi şartlarda iade edileceği mutlaka açıkça konuşulmalıdır. Alıcının vazgeçmesi, kredinin çıkmaması ya da satıcının satıştan dönmesi gibi ihtimaller netleştirilmediğinde, küçük tutarlı kaporalar dahi uyuşmazlık konusu olabilir. Bu nedenle ev alırken kapora verirken asıl önemli olan, tutarın büyüklüğü değil; şartlarının açık ve net olmasıdır.

Araba Alırken Ne Kadar Kapora Verilir?

Türkiye’de araç alım-satım işlemlerinde kapora, tıpkı konut satışlarında olduğu gibi genellikle satış bedeline oranlı olarak değil, sembolik ve makul bir tutar şeklinde verilir. Uygulamada, piyasa değeri yüksek olan araçlarda dahi 5.000 TL veya 10.000 TL kapora verilmesi oldukça yaygındır. Örneğin 1.000.000 TL’yi aşan bir araç için 10.000 TL kapora verilmesi, alıcı ve satıcı arasında çoğu zaman yeterli kabul edilir.

Araç alırken kaporanın temel amacı; alıcının satın alma niyetini göstermek ve satıcının aracı belirli bir süre boyunca başka alıcılara satmamasını sağlamaktır. Bu nedenle kaporanın tutarından çok, tarafların sürece olan bağlılığı ve karşılıklı güveni önem taşır. Satıcı açısından kapora, alıcının son anda vazgeçmesini önleyici bir unsur olarak görülürken; alıcı açısından da aracı güvence altına alma işlevi görür.

Özellikle ikinci el araç satışlarında, noter işlemleri genellikle kısa sürede tamamlandığı için kapora tutarları düşük tutulur. Ekspertiz, kredi veya araç üzerindeki rehin gibi kontrollerin yapılacağı durumlarda alıcılar genellikle düşük kapora vererek süreci güvenli şekilde ilerletmeyi tercih eder. Satıcılar da bu süreçte aracı kısa süreliğine ayırmayı kabul edebilir.

Ancak araç alımında kapora verilirken, alıcının vazgeçmesi halinde kaporanın iade edilip edilmeyeceği mutlaka netleştirilmelidir. Ekspertizde olumsuz bir durum çıkması, aracın beyan edilen özellikleri taşımaması gibi hallerde kaporanın geri verileceği açıkça konuşulmadığında, küçük tutarlar dahi sorun haline gelebilir. Bu nedenle araba alırken kapora verirken, miktardan ziyade şartların açık olması her zaman daha güvenli bir yaklaşım olacaktır.

Ev Kiralarken Ne Kadar Kapora Verilir?

Ev kiralama sürecinde kapora, kiracının evi tutma niyetini göstermek ve ev sahibinin konutu belirli bir süre için başka adaylara kapatmasını sağlamak amacıyla verilen ön bedeldir. Türkiye’de ev kiralarken verilen kapora da genellikle yüksek tutarlar şeklinde değil, sembolik ve makul bir bedel olarak uygulanır. Uygulamada 2.000 TL, 5.000 TL veya 10.000 TL gibi rakamların kapora olarak kabul edildiği sıkça görülür.

Kiralama işlemlerinde kapora, çoğu zaman kira sözleşmesi imzalanana kadar geçen kısa süreyi güvence altına almak için alınır. Kiracının taşınma tarihini netleştirmesi, ev sahibinin evi boş tutması veya başka talepleri geri çevirmesi bu süreçte belirleyici olur. Bu nedenle kapora, kiracı açısından “evi ayırtma”, ev sahibi açısından ise “ciddi kiracı” güvencesi anlamına gelir.

Ancak ev kiralarken kapora ile depozito kavramları sıkça karıştırılır. Kapora, sözleşme öncesinde verilen geçici bir bedelken; depozito kira sözleşmesi imzalandıktan sonra alınır ve genellikle bir ya da iki aylık kira bedeli kadar olur. Kapora, sözleşme imzalandığında kira veya depozitodan düşülebilir; bu durumun mutlaka baştan netleştirilmesi gerekir.

Kiracının geçerli bir neden olmaksızın vazgeçmesi halinde kapora çoğu zaman iade edilmez. Buna karşılık ev sahibinin kiraya verme kararından vazgeçmesi ya da evi vaat edilen şartlarda teslim edememesi durumunda kaporanın geri verilmesi beklenir. Bu nedenle ev kiralarken kapora verirken, tutardan çok; kaporanın hangi şartlarda iade edileceğinin açıkça konuşulması ve mümkünse yazılı hale getirilmesi, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkların önüne geçilmesini sağlar.